8 Ocak 2018 Pazartesi

Hacıbektaş’ta Gezilecek Yerler – “Çilehane”

Çilehane, Hacı Bektaş Veli’nin Nevşehir Hacıbektaş’ta zamanını geçirdiği, arındığı yerlerden biri olarak bilinir. Buraya gelmek merkezden arabayla 10 dakika bile sürmüyor. İçeride ziyaret edilecek pek çok yer var:

Deliklitaş
delikli

Çilehane’nin en yoğun olan yeri Deliklitaş’tır diyebiliriz; zira bu taş esasında mağaradır ve taşın içerisine giren insanlar delik olan kısmından üç kere geçmeye çalışırlar. İnanışa göre, delikten rahat bir şekilde tüm vücudunu geçirenler temiz yüreklidir, günahsızdır. Delikten geçerken zorlananlar ise iyi niyet sahibi değildirler. Bu sebeple Çilehane’ye gelen hemen herkes mağaraya girip delikten geçmeye çalışır, geçebilenler ise tebrik edelir.

Âşık Mahzuni Şerif Mezarı
mz

Ünlü halk ozanı Âşık Mahzuni Şerif’nin mezarı da burada ve heykeli ile beraber ziyaretçilerini karşılaşmakta. Ocak 2016’da gittiğim için fotoğraf biraz “karlı”.

Hacı Bektaş Veli Heykeli
Hem Hacıbektaş merkezinde hem de Çilehane’de Hünkar’ın heykeli mevcut.

Semah Dönenler
Alevi-Bektaşilerin ibadeti olan semahı simgeleyen 4 kişilik bir heykel buradadır.
sc
“Hakk için ola, seyir için olmaya”

Ozanlar Yolu
ozan

Ozanları karşılamaya bu yola girerek başlıyoruz. Yedi Ulu Ozan denilen yerde Aleviler için çok önemli yere sahip olan ve Alevi-Bektaşi öğretisinin anlatılmasında/ aktarılmasında büyük rol oynayan yedi halk ozanının heykeli vardır. Ulu ozanlar:

ozanka

Fuzûlî: “Benden Mecnun’dan çok aşıklık yeteneği var/ Gerçek aşık benim, Mecnun’un ancak adı var”
ozz

Aşık Veysel
Değerli halk ozanı Âşık Veysel’in de Çilehane’de heykeli vardır.

2 Temmuz Anıtı
2 Temmuz 1993’te Sivas Madımak’ta katliama uğrayan Canları anmak adına Çilehane’de bir heykel var, iki Can, ellerinde bağlama ile…
sm

Yunus Emre
yns

Alevi-Bektaşi inanç önderi, derviş Yunus Emre de Çilehane’dedir. Hacı Bektaş-ı Veli, kendisinden buğday isteyen Yunus Emre’ye şu cevabı vermiştir ve Yunus’un Aşk’a gelmesine sebep olmuştur:
“Buğday istersen veririm. İstersen sana nefes vereyim.”


Hacıbektaş’ta Gezilecek Yerler – Didar Ana

Nevşehir Hacıbektaş’ta gezilecek yerler listelerinden yer almayan bir isim Didar Ana, Didar Sultan, Didar Bacı. Oraya gittiğim iki seferde de kimse bahsetmedi Didar Ana’dan. YOL’daşım Aylin Arslan, Hünkâr ziyareti esnasında gönderdi aşağıdaki fotoğrafı, “Didar Ana’dayım” diyerek ve böylece haberdâr oldum ondan. Hacı Bektaş-i Veli, Kadıncık Ana için “Eşim değil, eşitimdir” demişken, kadın-erkek kimseyi kayırmamışken; insanlar kadın evliyaları nasıl böyle görmezden gelebiliyorlar?

Fotoğraf: Aylin Arslan, 2016Fotoğraf: Aylin Arslan, 2016
Vazifemizi yerine getirelim ve Didar Ana’yı tanıyalım, ziyaret edelim: 1923 yılında Sivas’ın Zara ilçesine bağlı Zeyve (İki Değirmen) köyünde doğan Didar Ana’nın Türbesi’nde şöyle yazıyor: “Ağa ile Gülçiçek’ten doğma; mücerret; batınî âlemde ‘Ehl-i Beyt’in Kur’an ilmi’ ile nasipli; ‘Hakk Muhammed Ali – Pir Hünkâr Hacı Bektaş Veli’ yolunda bir ALLAH DOSTU.”

Yine türbesinde ibadet ve sohbetlerinde şu öğütleri verdiği yazıyor:
  • Her şeyin başı Allah: Her işe “Bismillah Destur” diyerek başla. Dünya dua üstüne kurulu. Özelikle seher vaktinde dilek kapıları açık iken dua et. Allah’a sıdk ile (gönülden) bağlan. O, yalvaranın Tanrısı’dır.
  • Fen kerameti geçecek. Oku, çalıs, ilim yap; ilim yapmak ve doğru çalısmak da ibadettir.
  • Kul hakkı yeme. Helal kazan. Ölçüye/ tartıya hile katma. Kul hakkı ile Divan’a gitme; affı yoktur. Devlet malında tüyü bitmedik yetim hakkı var; yiyen iflak olmaz!
  • Dosdoğru ol. Yalan, iftira ve dedikodudan sakın. Duymadığını duydum, görmediğini gördüm deme. Kapı dinleme. Kimseye iftira atma ve ah alma.
  • Gönül Kâbe’dir; yıkma. Herkesi sev, say; gönül kazan. Kişinin ayıbını yüzüne vurma.
  • Cömert ol. Yetim başı okşa. Yolda ve darda kalanlara yardım et; ama “ettim” deme. Cennetin kapısını cömertler açar, unutma!
  • Ana, baba ve komşu hakkı önemli. Onları kırma. İyi geçin. Dualarını almaya çalış
  • Bir şeye ne çok sevin ne de çok üzül. Bir anda her şeyi var eden de yok eden de Allah’tır. Bir işin önüne değil, sonuna bak. Ölüm var, unutma.
  • Alçakgönüllü ol. Kibirlenme, kibir imânın düşmanıdır. Toprak gibi (turâb) ol.
  • Nefsine sahip ol. Eline, diline, beline sahip ol. Aşırı yeme-içme ve içkiden sakın. Kimseyi çekememezlik etme.
  • Musahiplik ve kirvelik önemli; ama… Bu “dünya-ahret kardeşliğine” “tek can” olabilecekseniz girin.
  • Ehl-i Beyt yolundan ayrılma. Peygamber ve Ehl-i Beyt’ini örnek al. Onlarsız ibadet nafiledir. Her zaman Hakk’ın, haklının ve mazlumun yanında yer al. Kerbelâ’yı hatırla.
  • Allah’a şükret. Allah’a şükrünü eksik etme. Hakkında hayırlısını dile. Sabırlı ol; sabırdan selâmet, selâmetten rahmet doğar.
  • Allah’a güven. Doğrunun yardımcısı ve sahipsizin sahibi Allah’tır; O’na sığın. Her işte bir hayır vardır; bir kapı kapanırsa bir başka kapo açılır; umudunu kesme…Türbesinde yazana göre 10 Kasım 1968’de Didar Ana Hakk’a yürümüştür:
  • “Ankara’da iken, 7 Kasım’da, yakın çevresine, 10 Kasım’da Hacıbektaş’a gitmek üzere hazırlık yapmalarını söyledi. Dokuz Kasım gece yarısı yaşanan ‘gönül kışı’na çağırıldıklarından habersiz olan sevenleriyle birlikte, üç gün önceden planladığı yolculukta, 10 Kasım 1968’de PİR’e geldi ve bir makam da ÇİLEHANE’de kurdu. Gönüllerin DİDAR’ı…”
Çilehane‘de bulunan türbeye gelen ziyaretçiler, Didar Ana’nın üstünde kum eleyip üste kalan iri taşların sayısına göre dilek tutar. Eğer ki çift gelirse dileklerin kabul olacağı düşünülür. Dileğiniz kabul ola!
YOL’daşım Aylin Arslan’a hürmet ile…

Güncelleme: 3 Eylül 2016

Adını duymadığım için sitem ettiğim Didar Ana‘yı da ziyaret etmek nasip oldu. İlginç bir ritüel vardı orada. Aşağıdaki fotoğrafta gördüğünüz gibi Ana’nın mezarı üzerinde insanlar toprak eliyorlar. Bunun sebebini bilmiyorum; ama bu elenen toprağı biraz suya karıştırıp içiyorlarmış ki özellikle gece uyurken korkanlar, uyku problemi çekenlere iyi geliyormuş. Tıklayın

Ayrıca bakınız: eylul’s space

“Burası aşıkların kabêsidir, eksik gelen tamam olur.”

29 Aralık 2017 Cuma

Çağrı


Ağustos 2017 📌 
Darda olanı dermânsız bırakmaz Hace Bektaş.
Garibin gönlünü bilir,
Âşığı gözünden tanır, yoldaş olur ona.
Buğday isteyene nefesi can verir,
Sevgi isteyene sevdâ olur bir sözü.
Ya Hünkâr!
Destur ver, gelelim diyârına.
Yüz sürelim, niyâz edelim... 
Bil ki eksik gelirim; lâkin darına durarım her dem.
Sen tamam Pîr'im!

Közde Türk Kahvesi

Çemberimde Gül Oya dizinin bir sahnesi vardır. Ömer Hayyam seven İbrahim közde kahve pişirmektedir. Sabırsız Mahsun kahve cezvesine elini sürünce onu durdurur. Cümleleri tam anımsamıyorum; ama sabretmek üzerineydi. Şöyle bitirdi:
"Hamdım, piştim, oldum!"


O sahneden öyle etkilenmişimki o zamandan beri kahvemi hep en kısık ateşte, ağır ağır yaparım. Közde ve dahi kumda yapmışlığım da vardır. Eş dost çok severler benim kahvemi, çok özendiğimden olsa gerek. Bugün yine kahve yaparken bir fikir düştü aklıma.

Bir gün Türk kahvesi yapacağım eski, ahşap bir yer açacağım. Gelenler sohbet etsin, kitap okusun.
Sigara ve siyaset yasak!

19 Aralık 2017 Salı

Süleymaniye'de Bir Dem


Gitmek ister kalbim, uçmak ve kuş olmak. Bu arzular İstanbul'a yağmur yağdıran o yüceler yücesine ulaşırda bir yaprağın başıma doğru düşmesiyle nihâyete erer. Gördüm seni! Kanatlıların diyârı, ağaçların kalbi, yüzyıllar öncesi; bul beni. Kaybet, yok et ve sonra seyret. Niceleri silindi bu topraktan... Fakat ne olaydı şol didâra ulaşsaydı gözüm!

12 Aralık 2017 Salı

Güzîde Ana - Hacıbektaş’ta Gezilecek Yerler

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

“GÜZÎDE der güçtür nefsin öldürmek”

Nevşehir Hacıbektaş’ta Hacı Bektaş-i Veli’nin Dergahı’na girince sol taraftaki mezarlardan biri Güzîde Ana’ya ait. Dergah çalışanları buraya gözü gibi bakıyorlar, olması gerektiği gibi. Bununla beraber Didar Ana’da olduğu gibi, kimse bizi Güzîde Ana’yı ziyaret etmemiz konusunda yönlendimedi. Hacıbektaş’ta gezilecek yerler diye arattığınızda internette de çıkmıyor, vazifemizi yerine getirelim o halde.

Güzîde Ana’nın hayatı hakkındaki öğrenebildiklerimiz günümüze kadar gelen sözlü bilgilerden ve tabii ki Ana’nın deyişlerinden. Bunun dışında A. Celalettin Ulusoy’un Pir Dergâhı’ndan Nefesler adlı kitabında şöyle yazar:

“Bektaşi yolunda ‘Güzide Ana’ olarak adı ve deyişleri çok yaygın olmakla beraber, hayatı hakkında ağızdan ağıza nakledilen söylentilerin dışında ayrıntılı bilgiye sahip değiliz. Şehit Feyzullah Çelebi’nin kızı olduğu Hacı Bektaş Veli Dergahı’nda, Hazret Avlusu’nun sol taraftaki terasda mezarı bulunduğu bilinmektedir. 18.yy ın ikinci yarısında yaşadığı kesin olmakla beraber, doğum ve ölümünün hangi yılda olduğuna dair bir kayda rastlanmamıştır. Şiirlerinde oldukça ileri düzeyde edebiyat ve felsefe eğitimi gördüğü anlaşılmaktadır. Bazı deyişlerinde ‘Katibi’ mahlasını da kullanan Güzid Ana, fakirane giyinişi, tüm gelirini fakirlere dağıtışı, haksızlığa tahammül etmeyişi ile ünlüdür. Gördüğü kusuru kim olursa olsun, açık bir şekilde ayıpladığı için kişiliğine ait hatıralar halen özdeyiş biçiminde söylenmektedir.”
Fotoğraf: Bekir Karadeniz Fotoğraf: Bekir Karadeniz

Güncelleme 3 Eylül 2016

Güzîde Ana’yı ziyaret edebildim bu defa, hangi mezar onundu bilmiyorum; ama gösterdikleri yere saygı ve sevgimi sundum şükür. Tıklayın

1
Gaziler cihanın müddeti doldu
Dünya bir acayip zamana kaldı
İnsanda itimat itikat n’oldu
Hemen bir zan ile güman’a kaldı
Tat kalmadı sirke oldu şıralar
Ben tabibim diyen yüzün karalar
Yanlış merhem ile azdı yaralar
Bir hazik hekim-i lokmana kaldı
Düşerler ardına kil ile kâlin
Varmazlar yanına ehl-i kemalin
Mahlukün ettiği ceng-ü cidalin
Cümlesi bir ulu divan’a kaldı
Gerçek erenlerin emsali yokdur
Bilirim dört kapı kırk makam haktır
Ehl-i hak olana hiç hörmet yoktur
Rağbet yalan ile şeytana kaldı
GÜZİDE der güçtür nefsin öldürmek
Erlik midir koymadığın kaldırmak
Zamane halkına Hak’kı bildirmek
Mehdi gibi sahip zamana kaldı

2
Bulandı aşkımın seli
Acep bir gün durulmaz mı
Hüsnün gördüm oldum deli
Akıl başa derilmez mi
Yüzün benzer dolunaya
Sensin ömrüme sermaye
Yüzüm sürdüm hak-i pa’ye
Hatırcığım sorulmaz mı
Ferhattır dağları delen
Şirin’in yolunda ölen
Der GÜZİDE Mecnun olan
Leyla’sına sarılmaz mı

3
Evliya cemine azmeden sofu
Düz yolu koyup da sarpa kaçarsın
Muhammed Ali’nin yüce yolunu
Gelmiş saf talibe pinhan edersin
Yol budur deyip de sürek sürersin
Cahili kinliyi başa derersin
Yılda bir hayvanın kanına girersin
Aklın boynunun borcunu ödersin
Gel benlik eyleme nefsini öldür
Hak  yoluna canın armağan getir
Kin ile kibiri aradan kaldır
Bunca vebal dolu yükü nidersin
Senin elindedir şer ile hayır
Nefsi emareden özünü ayır
GÜZİDE söyler ki kendini kayır
Neyleyip de halkın zemmin edersin

4
Sana bir nasihatim var
Gel yanıma hele kardaş
Uzakta arayıp gezme
Gitme ilden ile kardaş
Yarar isen Hakk’a yara
Bulasın derdine çare
Her suyun geçidin ara
Gitmeyesin sele kardaş
Dünya bir acayip haldır
Kimi elif kimi daldır
Bu bir başka derin göldür
Düşmeyesin göle kardaş
İman eyle kıyamete
Girmeyesin siyasete
Karga olma necasete
Arı ol gel bala kardaş
Dinle okunan fermanı
Bulasın derde dermanı
Terse savurma harmanı
Tane gider yele kardaş
Harama sunma elini
Her dem hıfzeyle dilini
Haramla kirletme elini
Halden gelir bela kardeş
Dünyaya satma varını
Gelip yüzerler derini
Cahile deme sırrını
Destan eder dile kardaş
Bu sözlerin Bektaş-i’ye
Yanılıp gitme Nakş-i’ye
Uyma hal bilmez kişiye
Taş getirir yola kardaş
GÜZİDE geldi cihana
Çok şükür olsun Süphan’a
Halin arz eyle sultana
Minnet etme kula kardaş

5
Medet Allah ya Muhammed ya Ali
Dertliyim derdime dermana geldim
Bûnlardan kurtaran Bektaş Veli
Dertliyim derdime dermana geldim
Hasan Hüseyin’le arttı firkatim
Zeynel Bakır Cafer melce-i zatım
Kazım Musa Rıza kabul eyle hacetim
Dertliyim derdime dermana geldim
Taki’den Naki’den ola hidayet
Hasan Askeri yareme el kat
Muhammed Mehdi dardayım gayet
Dertliyim derdime dermana geldim

Dervişlerin girer şala abaya
Sehven hata ettim geldim tövbeye
Niyazım var Hacı Bektaş Veli ‘ye
Dertliyim derdime dermana geldim

Güzide der Mevla’m sen bak halime
Medet mürüvvet fırsat verme zalime
On iki imam yardım eyle kuluna
Dertliyim derdime dermana geldim

6
Yer oynayıp gizli sular akınca
Ezan  tebdil olup kanun çıkınca
Hükm-ü şeriatın kavli kalkınca
Softaların azdığı yıllar gelecek
Dünya sütlü meme herkes emiyor
Fitne fücûrluğu elden komuyor
Hiçbir kimse malım yeter demiyor
Alıp götürmeye yeller gelecek
Kudretli kalleşe belî-bes diyor
İşleri bitince ketm-i dost diyor
Evlad babasından hizmet istiyor
Ektiğimiz biçmedik yıllar gelecek
Her düvel ayakta bu nasıl hikmet
Dünya benim diye kılıyor gayret
Ne Allah’dan korkar ne sayar ahret
Şehirler batıran harbler geliyor
GÜZİDE okur akdan karadan
Hünkarım ayırma cemden sıradan
Bizi o günlere koyma Yaradan
Hayrı şerri belirsiz kullar geliyor

7
Gel ey sofu Hak ararsan
Yönün dönder bize doğru
Ne buldun beyhude laftan
Yaşın vardır yüze doğru
Her suya karışıp akma
Sen seni odlara yakma
Er isen kem gözle bakma
Gelip giden kıza doğru
Düşme nefsin tuzağına
Cehdeyle yolun uzağına
Bir gün de ömrün bağına
Gazel iner güze doğru
Haberdar ol şeriattan
Yol bulasın tarikattan
Marifetten hakikattan
Eriş gerçek söze doğru
GÜZİDE bildi suçunu
Seyretti Çin’i maçini
Gam değil çekti göçünü
Hakk’a giden ize doğru

“Burası aşıkların kabêsidir, eksik gelen tamam olur.”